Soorten gipsverband: klassiek gips of glasvezel
In dit assortiment vind je twee hoofdsoorten gipsverband: klassiek calciumsulfaatgips en synthetisch glasvezelverband. Klassiek gips bestaat uit verbandgaas van katoen, gecoat met een mengsel van α- en β-calciumsulfaathalfhydraat. Het is dompelklaar en goed modelleerbaar.
Glasvezelverband bestaat uit een gebreide glasvezelband, geïmpregneerd met polyurethaanresin. Dat materiaal is lichter en stijver dan klassiek gips. Klassiek gips vind je hier van Safix plus (HARTMANN) en Cellona (Lohmann & Rauscher); glasvezel en kunsthars van Scotchcast (3M), Cellacast (Lohmann & Rauscher), Delta-Cast en Dynacast (BSN medical).
- Klassiek gips: katoenen zwachtel met calciumsulfaat, goed te modelleren.
- Glasvezel: kunsthars op glasvezelband, licht en sterk.
- Kleuren: de glasvezeluitvoeringen zijn er onder meer in wit, zwart, groen, geel, rood, roze, paars en (licht)blauw gips.
- Toepassing: orthopedische immobilisatie na letsels en fracturen.
Maten en lengtes van gipszwachtels
In dit assortiment vind je breedtes van 5 tot 20 cm en lengtes van 2 tot 20 meter; smalle rollen van 5 of 6 cm worden gebruikt voor vingers en duim. Brede rollen van 15 of 20 cm passen beter bij een bovenbeen.
Voor de onderarm wordt meestal een smallere rol van rond de 7,5 cm gekozen, in een lengte die per product verschilt. De glasvezelrollen in dit assortiment hebben een lengte van 3,6 of 3,65 m. Een te brede gips bandage plooit en kan drukplekken geven.
Breedte | Typische toepassing |
|---|---|
5 – 6 cm | Vingers en duim. |
7,5 – 10 cm | Pols en onderarm. |
12 – 14 cm | Onderbeen en enkel. |
15 – 20 cm | Bovenbeen en romp. |
Het gipsverband aanbrengen volgens protocol
Een gipsverband komt nooit direct op de huid, maar altijd over een beschermende onderlaag van tricotkous en wattenrol. Die laag vangt druk op en houdt het verband van de huid af. Het aanbrengen zelf gebeurt volgens het protocol van je instelling of praktijk.
De zwachtel wordt kort in water gedompeld en daarna circulair aangelegd. Klassiek gips heeft meer uithardtijd nodig dan glasvezel. Een kunstharsverband is meestal binnen enkele minuten hanteerbaar, al bereikt het de volle sterkte pas later. Bij gipsspalken en verstevigingen van circulaire verbanden gelden dezelfde beginselen. HARTMANN beschrijft zijn Safix plus gipsverbanden en -spalken als bedoeld voor circulaire verbanden, spalken en externe immobilisatie. Let op: deze pagina vervangt geen opleiding of werkinstructie.
Nazorg: wat je na het aanleggen moet weten
Een pas aangelegd gipsverband moet de eerste dagen droog blijven en hoog worden gehouden om zwelling te beperken. Voor een arm gebruik je een mitella, voor een been een kussen onder de kuit.
Bij douchen bescherm je het verband met een waterdichte hoes. Glasvezel droogt sneller dan klassiek gips, maar de onderkous blijft bij beide soorten lang nat. Thuisarts meldt dat gips na een gebroken spaakbeen in de pols meestal 3 tot 5 weken blijft zitten. Soms volgt toch nog een operatie. Neem contact op met de behandelaar bij toenemende pijn, een doof gevoel, blauwe vingers of tintelingen.
- Beweeg vingers of tenen regelmatig.
- Stop nooit voorwerpen onder het gips.
- Rijd liever geen auto met gips om arm of been.
- Laat een beschadigd of los verband beoordelen.
Wat moet je doen als je jeuk hebt onder je gips?
Bij jeuk onder je gips gebruik je nooit een breinaald, pen of poeder, maar je koelt de buitenkant van het gips of je tikt er zachtjes op.
Krabben met een voorwerp beschadigt de huid onder het verband. Een wondje dat je niet kunt zien en niet kunt verzorgen, geeft risico op infectie. Thuisarts adviseert om met een föhn op de koude stand lucht tussen huid en gips te blazen. Houdt de jeuk dagen aan of ruikt het gips onaangenaam, bel dan de gipskamer.