Afzuiging voor diverse toepassingen in de zorg
Een afzuigsysteem bestaat altijd uit vier onderdelen die op elkaar afgestemd moeten zijn. Ontbreekt er één, dan verlies je vacuüm of raakt de pomp vervuild.
- Opvangpunt: een afzuigcanule, zuigkatheter, zuigbuis of zuigmond.
- Slang: de verbinding tussen opvangpunt en pot.
- Vacuümbron: een elektrische pomp, een handpomp of een centrale wandaansluiting.
- Opvang en filtering: een pot, liner of bacteriefilter.
Met afzuigen houd je het werkveld schoon en behoud je zicht tijdens een ingreep. Voor rook bij elektrochirurgie gebruik je geen gewone pomp, maar rookafzuiging met een eigen filter. Vocht uit een wond vang je op met wonddrainage.
Maten en lengtes van afzuigcanules en slangen
Afzuigcanules zoals de Yankauer zijn er van CH 12 tot CH 22, circa 25 tot 27,5 cm lang; de rechte zuigkatheters zijn 53 cm, van CH 6 tot CH 20. NEN beschrijft in NEN-EN-ISO 8836:2020 de afmetingen en eisen voor open en gesloten zuigkatheters van flexibel materiaal voor de luchtwegen. Let op: die norm geldt niet voor katheters bij brandbare anesthesiegassen, lasers of elektrochirurgie.
Onderdeel | Beschikbare maten | Waar je op let |
|---|---|---|
Yankauer-zuigbuizen | CH 12 tot CH 22, 25–27,5 cm | Een grotere CH-maat voert dik slijm makkelijker af. |
Zuigkatheters | 53 cm, CH 6 tot CH 20 | Maat volgens het protocol van je instelling. |
Afzuigslangen | 1,8 tot 3,6 m en rollen van 30 m; 5, 6, 7 en 10 mm | Een rol snijd je zelf op maat; de diameter moet op de tule passen. |
Opvangpotten en liners | 300 ml tot 3 l (o.a. 1; 1,2; 1,5; 2 en 3 l) | Groter volume betekent minder wisselen. |
In de mond-keelholte volstaat een harde canule. Zit je dieper in de luchtweg, dan pak je een flexibele katheter — en wat daarover in je instellingsprotocol staat, is leidend.
Opvangsystemen, potten en liners
Een opvangsysteem vangt bloed en vloeistof op in een gesloten, vacuümgetrokken pot of liner. Potten en liners zijn er van 300 ml tot 3 liter, onder meer van Medline (Med-Rigid-canisters en Med-Soft-liners), Serres en het eigen merk Plastimed. Liners met een gesloten deksel gooi je na gebruik weg, zodat je minder contact hebt met lichaamsvloeistof.
Een afzuigerlenmeyer is labglas voor vacuümfiltratie en hoort niet in deze categorie. Bij de patiënt werk je met een gesloten pot of liner en een bacteriefilter, zoals de filter- en slangenset voor de New Askir 30.
Welke afzuiging past bij jouw afdeling?
De keuze hangt af van de locatie, het soort vloeistof en de gewenste mobiliteit. Voor mobiel gebruik is er in dit assortiment de New Askir 30 met oplader en opvangbeker van 1 liter; voor een vaste opstelling de New Askir C30 met statief en twee containers van 2 liter. Loop deze zes punten langs:
- Soort materiaal: slijm, bloed, spoelvloeistof of rook vraagt elk om een ander filter.
- Stroomvoorziening: een wandaansluiting op de OK, een accu-unit in de ambulance of een voetpomp zonder stroom.
- Vacuüm en flow: dik secreet vraagt meer onderdruk dan helder spoelwater.
- Afzuigbesturing: een regelaar met manometer laat je het vacuüm instellen en aflezen.
- Opvangvolume: 1 liter voor korte handelingen, 3 liter bij langere ingrepen.
- Hergebruik: disposable liners of een pot die je reinigt en steriliseert.
Voor elektrische units gelden de eisen uit NEN-EN-ISO 10079-1:2022, die zowel ziekenhuisgebruik als thuiszorg en transport dekt. Voor hand- en voetbediende apparatuur geldt deel 2 uit datzelfde jaar.
Merken en onderhoud van afzuigapparatuur
In het assortiment vind je Medline, New Askir, DCT, Med-Rigid, Med-Soft, Serres en het huismerk. Med-Rigid staat voor stugge wegwerpcanisters, Med-Soft voor zachte liners die in een buitencanister hangen. New Askir levert mobiele pompen die je ook buiten de praktijk inzet.
Onderhoud bepaalt of een unit over vijf jaar nog hetzelfde vacuüm haalt. Controleer de slang op scheurtjes, vervang het bacteriefilter volgens het voorschrift van de fabrikant en laat de pot nooit vollopen tot de overloopbeveiliging. Een verstopte afzuigbesturing of een vervuild filter kost direct zuigkracht.