Wat zijn verbandmiddelen en waarvoor gebruik je ze?
Een verbandmiddel beschermt de huid en de wond tegen vuil, wrijving en mechanische belasting. De uitvoering loopt uiteen van een eenvoudige wondpleister tot een steriel kompres of een compressiezwachtel.
- Reiniging van de wond en de wondranden.
- Absorptie van wondvocht bij licht tot sterk lekkende wonden.
- Afdekking en bescherming van de wond.
- Fixatie van een wondbedekker, slang, sonde of katheter.
- Compressie, bijvoorbeeld bij zwelling of veneuze klachten.
Komt het uit het basispakket? Soms wel. Het Zorginstituut Nederland zet drie situaties op een rij waarin vergoeding onder voorwaarden kan: gaat het om een complexe wond of een duidelijk risico daarop, zijn er ernstige littekens in het spel, of spelen er huidproblemen met een chronisch karakter? Smeerbare hulpmiddelen vallen daar meestal buiten. Controleer altijd de polisvoorwaarden.
De soorten in het assortiment
Elke wond vraagt een ander type materiaal. Je kiest bij ons uit verband, pleisters, gazen, windsels en zwachtels, bandage, folie, watten en tape. Specifieke uitvoeringen zijn er ook, zoals gipsverband, oogverband, compressiezwachtels, blarenpleisters, sporttape en bandage voor de elleboog.
Type | Functie | Toepassing |
|---|---|---|
Gaas en kompressen | Reinigen en absorberen | Schaafwonden, postoperatieve zorg |
Pleisters | Afdekken van kleine wonden | Sneetjes, blaren, korstjes |
Zwachtels en windsels | Fixeren en comprimeren | Steunend of drukkend verband |
Folieverbanden | Afdekken, waterafstotend | Infuusfixatie, douchen met verband |
Watten en tape | Polsteren en vastzetten | Onder gips, slangen en sondes |
Maten, lengtes en verpakkingen van verbandmiddelen
De maatvoering bepaalt vaak of een verband goed blijft zitten. De maten lopen van hechtpleister van 1,25 cm breed tot buikgaas van 45 x 70 cm, met veel voorkomende maten als 4 cm, 5 cm, 8 cm, 10 cm en 10 x 10 cm. Rollen tape, pleister en zwachtel zijn er in lengtes van 1 m tot 20 m.
- Gazen in een 4-laags of 8-laags uitvoering, afhankelijk van de gewenste absorptie.
- Verpakkingen van 1 tot 60 stuks, handig voor zowel de verbanddoos als de behandelkamer.
- Steriele en niet-steriele varianten binnen dezelfde productgroep.
- Materialen als 100% katoen, non-woven en semipermeabele polyurethaanfolie.
Smalle rollen van 1,25 cm of 2,5 cm zijn praktisch voor vingers en tenen. Voor een onderbeen pak je eerder 10 of 12 cm.
Hoe kies je het juiste verband?
De keuze volgt uit de wond zelf: de hoeveelheid vocht, de locatie en de staat van de huid eromheen. Loop deze stappen na.
- Bepaal of de wond acuut of chronisch is. Voor een eenvoudige acute wond volstaat meestal een basaal verband.
- Kies steriel zodra het materiaal direct wondcontact maakt of bij een behandeling wordt gebruikt.
- Stem de absorptie af op het exsudaat. De norm NEN-EN 13726:2023 beschrijft testmethoden voor absorptie, waterdampdoorlaatbaarheid, waterdichtheid en rekbaarheid van wondverbanden.
- Let op huidvriendelijkheid. Bij een kwetsbare huid of vaak wisselen ligt een siliconen kleeflaag, zoals bij Omnifix silicone of RespoSorb Silicone, meer voor de hand dan een sterk hechtende pleister.
- Regel de fixatie. Transparante folies en hechtpleisters houden canules, katheters en slangen op hun plaats; bij een folie blijft de insteekplaats zichtbaar.
Bij slecht genezende of geïnfecteerde wonden geldt het behandelplan. De richtlijn Wondzorg bij acute wonden van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (2022) behandelt per wondtype welk materiaal passend is.
Merken en fabrikanten van verbandmiddelen
In deze categorie vind je merken als Hansaplast, Peha, DermaPlast, Hydrofilm, Klinion, Leukoplast, Opsite, RespoSorb en Mepore. Fabrikanten die het assortiment leveren zijn onder meer Paul Hartmann, Lohmann & Rauscher, MaiMed, Medeco, Medtronic en Mölnlycke Health Care.
De korterekzwachtels van Peha zijn van 100% katoen en bedoeld voor compressie; de aanlegtechniek volgt het behandelplan. Volgens de productdocumentatie zijn ze tot 50 keer wasbaar op 95 °C en mogen ze in de droger tot 55 °C.
Hydro-actieve wondverbanden vormen een categorie op zich. In de productinformatie van HARTMANN worden ze omschreven als steriele, actieve verbandmiddelen voor vochtige wondgenezing. Voor sterker lekkende wonden zijn er absorberende verbanden zoals Zetuvit en RespoSorb; welk verband passend is, volgt uit het behandelplan.