Injectiespuiten: wat zijn het en waarvoor gebruik je ze?
Een injectiespuit heet voluit een hypodermische injectiespuit. In de praktijk spreek je van een steriele wegwerpspuit of kortweg een spuit. De Amerikaanse Food and Drug Administration omschrijft het hulpmiddel als een instrument om geneesmiddelen in te spuiten of vloeistof uit het lichaam te onttrekken.
Deze categorie telt 26 artikelen van onder meer Terumo, Nipro, B. Braun (Omnifix) en Paul Hartmann, in inhouden van 1 tot 50 ml. Het gaat om steriele wegwerpspuiten van polypropyleen, gesteriliseerd met ethyleenoxide en ingedeeld als klasse I-hulpmiddel. Op de verpakking lees je een houdbaarheid van 5 jaar.
Let op: een spuit is bedoeld voor direct gebruik na het vullen. Medicatie bewaar je er dus niet langdurig in.
De werkwijze van de injectiespuit en de onderdelen
De werkwijze van de injectiespuit is eenvoudig: je trekt de plunjer terug, de vloeistof loopt het reservoir in en met een rustige duwbeweging dien je het volume toe. Aan de maatverdeling op de cilinder lees je af hoeveel milliliter erin zit.
Elke spuit bestaat uit een paar vaste onderdelen:
- De cilinder met een leesbare schaalverdeling.
- Op de plunjer zit een zuigerstop; een dun filmpje siliconenolie laat hem soepel door de cilinder lopen.
- Aan de voorkant vind je de conus met tip, en daar gaat de injectienaald op.
- De backstop voel je duidelijk zitten en die houdt de plunjer tegen als je te ver terugtrekt.
Bij Paul Hartmann zit op de plunjerstop een dubbele afdichtring van synthetisch materiaal. Latex zit er niet in, en de kwalificatie loopt via ISO 10993 en DIN EN 30993.
Verschillende maten injectiespuiten en tip-types
Begin bij het volume dat je wilt toedienen, dan ligt de maat eigenlijk al vast. Hoe kleiner de spuit, hoe fijner de streepjes trouwens: op 1 ml lees je tienden af, bij 5 ml houdt het bij hele milliliters op. Dit zijn de inhouden die in het assortiment zitten:
- Gaat het om vaccins of om kleine, precieze doseringen, dan pak je 1 ml — die is er ook als tuberculine-injectiespuit.
- Komt 1 ml net tekort? Met 2 ml heb je bij kleine volumes wat meer speling.
- Voor intramusculaire injecties grijp je vaak naar 3 ml.
- Grotere volumes en optrekken uit een flacon gaan prettiger met 5 ml of 10 ml.
- Voor spoelen en grotere hoeveelheden zijn er 20 ml en 50 ml, die laatste ook met een cathetertip.
Waar de naald precies komt te zitten, hangt af van het tip-type. Staat de conus midden op de cilinder, dan heb je een centrische tip en komt de vloeistof er recht uit. Een excentrische tip zit aan de rand en werkt prettiger vlak langs de huid. Trek je op uit een rubber flaconstop, kies dan een maat waar het volume ruim in past. Een 3 ml spuit tot de rand vullen maakt aflezen lastig.
Welke injectiespuiten kies je: 2-delig of 3-delig?
Het verschil zit in de zuigerstop. Bij een 2-delige spuit loopt de plunjer direct in de cilinder. Een 3-delige spuit heeft een rubberen stop op de plunjer, loopt daardoor soepeler en sluit beter af. B. Braun geeft voor zijn 3-delige Luer Lock-spuiten aan dat de uitvoeringen van 2 tot 50 ml ook vrijgegeven zijn voor gebruik in Perfusor-spuitenpompen.
Kies op deze punten:
- 3-delig bij een gelijkmatige, gecontroleerde injectiesnelheid.
- 2-delig bij eenvoudig optrekken en snel toedienen.
- Luer Lock als de naald vast moet zitten, bijvoorbeeld bij viskeuze vloeistoffen.
- Luer Slip als je de naald snel wilt wisselen.
- Verpakking per 100 of 1000 stuks, afhankelijk van je verbruik.
Controleer vooraf de aansluiting van je systeem. Een spuit voor injectie past niet zomaar op elk spoel- of enteraal systeem.
Normen, kwaliteit en veilig gebruik van injectiespuiten
Steriele wegwerpspuiten vallen onder NEN (ISO 7886-1). Die norm stelt eisen aan ontwerp, maatverdeling en de afdichting van de zuiger. Insulinespuiten, glazen spuiten en voorgevulde spuiten vallen buiten die norm. De fabrikanten in deze categorie werken onder een kwaliteitssysteem volgens EN ISO 13485:2016.
Hergebruik blijft het grootste aandachtspunt. De WHO-richtlijn over veiligheidsspuiten koppelt hergebruik van spuiten aan overdracht van bloedoverdraagbare virussen. Een wegwerpspuit was je dus niet uit en steriliseer je niet opnieuw.
Gooi gebruikte spuiten met naald direct in een naaldencontainer. Bewaar voorraad droog en in de originele verpakking. Is die beschadigd of de steriliteitsdatum verstreken, dan gebruik je het product niet meer.
Injectienaalden combineren met injectiespuiten
Injectienaalden zijn er in uiteenlopende lengtes en gauge-maten, met een Luer Lock- of Luer Slip-aansluiting, voor intramusculair, subcutaan en intracutaan gebruik. Hoe hoger het gauge-getal, hoe dunner de naald. Naalden zonder vaste spuit vallen onder ISO 7864.
Bij een vaccinatiespreekuur bestel je de spuiten en naalden het handigst samen: bijpassende injectienaalden zet je gewoon in dezelfde order. Werk je met grote aantallen, dan is een doos van 1000 stuks per maat praktischer dan losse verpakkingen van 100. Vul je bestelling eventueel aan met wondverzorging en medische handschoenen.
Plastimed biedt injectiespuiten aan die doorgaans hun weg vinden naar huisartsen, ziekenhuizen, apotheken en particulieren, van 1 ml tuberculinespuiten tot 50 ml spuiten. Laat je keuze bepalen door het volume, het tip-type en de aansluiting. En kijk bij elke levering even of de steriliteitsdatum nog ruim genoeg is.